مقاله تحلیل روانی توبه

 مقاله تحلیل روانی توبه

… دانلود …

مقاله تحلیل روانی توبه دارای 10 صفحه می باشد و دارای تنظیمات در microsoft word می باشد و آماده پرینت یا چاپ است

فایل ورد مقاله تحلیل روانی توبه کاملا فرمت بندی و تنظیم شده در استاندارد دانشگاه و مراکز دولتی می باشد.

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ريختگي احتمالي در متون زير ،دليل ان کپي کردن اين مطالب از داخل فایل ورد مي باشد و در فايل اصلي مقاله تحلیل روانی توبه،به هيچ وجه بهم ريختگي وجود ندارد


بخشی از متن مقاله تحلیل روانی توبه :

تحلیل روانی توبه

توبه یعنی چه؟ ماهیت توبه از نظر روانی برای انسان چه حالتی است و از نظر معنوی برای انسان چه اثری دارد؟ در نظر بسیاری از ما توبه یك امر بسیار ساده ای است، هیچوقت به این فكر نیفتاده ایم كه توبه را از نظر روانی تحلیل بكنیم.

اساسا توبه یكی از مشخصات انسان نسبت به حیوانات است، یعنی انسان بسیاری ممیزات و مشخصات و كمالات و استعدادهای عالی دارد كه هیچكدام از آنها در حیوانات وجود ندارد. یكی از این استعدادهای عالی در انسان، همین مسئله توبه است.

حقیقت توبه:
” توبه ” بمعنی و مفهومی كه انشاءالله برای شما شرح می دهم، این نیست كه ما لفظ استغفرالله ربی و اتوب الیه را به زبان جاری كنیم، از مقوله لفظ نیست.

توبه یك حالت روانی و روحی و بلكه یك انقلاب روحی در انسان است كه لفظ استغفرالله ربی و اتوب الیه بیان این حالت است، نه خود حالت، نه خود توبه، مثل بسیاری از چیزهای دیگر كه در آنها لفظ، خودش، آن حقیقت نیست بلكه مبین آن حقیقت است.

اینكه ما روزی چندین بار می گوئیم استغفرالله ربی و اتوب الیه نباید خیال بكنیم كه روزی چند بار توبه می كنیم. ما اگر روزی یك بار توبه واقعی بكنیم، مسلما مراحل و منازلی از قرب به پروردگار را تحصیل می كنیم.

تفاوتی میان جمادات و نباتات و حیوانات وجود دارد و آن اینست كه جمادات این استعداد را ندارند كه در مسیری كه حركت می كنند، خودشان از درون خودشان تغییر مسیر و تغییر جهت بدهند، مثل حركتی كه زمین به دور خورشید یا بدور خودش دارد، یا حركاتی كه همه ستارگان در مدار خودشان دارند، یا حركت سنگی كه از ارتفاع رها می شود و بطرف زمین می آید.

این مسلم و قطعی است، یعنی سنگی را كه شما رها می كنید و در یك مسیر معین حركت می كند، در همان مسیر و در همان جهت به حركت خودش ادامه می دهد، تغییر مسیر و تغییر جهت از ناحیه درون این سنگ امكان پذیر نیست عاملی باید از خارج پیدا بشود تا مسیر این سنگ و این جماد را تغییر دهد، حال این عامل می خواهد مجسم باشد و یا از قبیل یك موج باشد. مثلا ” آپلو ” یا ” لونا ” را كه به فضا می فرستند، از درون خودش هرگز تغییر مسیر نمی دهد.

مگر اینكه از خارج هدایتش بكنند كه تغییر مسیر بدهد. ولی موجودات زنده از قبیل نباتات و حیوانات این استعداد را دارند كه از درون خودشان تغییر مسیر بدهند، یعنی اگر به شرائطی برخورد كنند كه با ادامه حیات آنها سازگار نباشد تغییر مسیر می دهند.

اما در مورد حیوانات بسیار واضح است، مثلا یك گوسفند یا یك كبوتر و یا حتی یك مگس وقتی حركت می كند، همینقدر كه مواجه می شود با یك مشكل، فورا مسیر خودش را تغییر می دهد و حتی ممكن است یك گردش صد و هشتاد درجه ای هم بكند، یعنی درست درخلاف جهت حركت اولی خودش حركت بكند.

حتی نباتات هم اینطور هستند، یعنی گیاهان هم در یك شرایط و حدود معین از درون خودشان خود را هدایت می كنند، مسیر خود را تغییر می دهند. ریشه یك درخت كه در زیر زمین حركت می كند و به سویی می رود، اگر به صخره ای برخورد كند، حالا رسیده یا نرسیده، خودش مسیرش را عوض می كند. همین قدر كه بفهمد كه جای رفتن نیست و راهی ندارد، مسیرش را تغییر می دهد. بدیهی است كه انسان هم تا این حدود مثل گیاه و حیوان است، یعنی تغییر مسیر می دهد

توبه برای انسان تغییر مسیر دادن است اما نه تغییر مسیر دادن ساده از قبیل تغییر مسیری كه گیاه می دهد و یا تغییر مسیری كه حیوان می دهد بلكه یك نوع تغییر مسیری كه مخصوص خود انسان است و از نظر روانی و روحی كاملا ارزش تحلیل و بررسی و رسیدگی دارد.

” توبه ” عبارتست از یك نوع انقلاب درونی، نوعی قیام، نوعی انقلاب از ناحیه خود انسان علیه خود انسان. از این جهت، از مختصات انسان است. گیاه تغییر مسیر می دهد ولی علیه خودش قیام نمی كند، نمی تواند قیام بكند، این استعداد را ندارد. همان طوری كه میان گیاه و جماد این تفاوت هست كه جماد از درون خود برای بقای خویش تغییر مسیر نمی دهد

و این استعداد شگفت در نبات هست (در حیوان هم هست)، در انسان استعداد شگفت انگیزتری هست و آن اینكه از درون خودش بر علیه خودش قیام می كند. علیه خودش انقلاب می كند، واقعا انقلاب می كند، و قیام و انقلاب از دو موجود مختلف و متباین مانعی ندارد، مثلا در كشوری، عده ای زمام امور را در دست دارند، بعد عده دیگری علیه آنها قیام و انقلاب می كنند.

خوب، این مانعی ندارد، آنها افراد و اشخاصی هستند و اینها افراد و اشخاص دیگری. آنها به اینها ظلم و ستم كرده اند، اینها را ناراضی و عاصی كرده اند، سبب عصیان و انقلاب اینها شده اند، یكمرتبه اینها انقلاب می كنند و زمام كار را از دست طرف مقابل می گیرند و خودشان در جای آنها قرار می گیرند.

این مانعی ندارد، ولی اینكه در داخل وجود یك شخص قیام و انقلاب بشود. انسان خودش علیه خودش قیام بكند، چگونه است؟ مگر می شود یك شخص خودش علیه خودش قیام بكند؟ بله می شود.

آثار استغفار و توبه
توبه، بازگشت از گناه و استغفار و جبران گناه است. انسان به دلیل آزادی و اختیار و نیز نفس اماره، شیطان، غفلت و; دائم در معرض خطا و گناه قرار دارد.

اما مؤمنان و عاقلان چنانچه به هر دلیل (سهواً یا غفلتاً) آلوده به گناه شوند، سریعاً به خود می آیند و با توبه و انابه و جبران خطاهای گذشته، وجود خویش را از آثار گناه مبرا و پاك می سازند.
این مقاله نگاهی اجمالی به: توبه و استغفار و آثار توبه دارد. مطلب را با هم ازنظر می گذرانیم.

ضرورت و اهمیت بحث
هرچند خداوند كریم در جای جای قرآن دستوراتی درباره «خودسازی»، «تقوا»، «مراقبه و محاسبه» «یاد خدا و دوری از شیطان»; برای رشد، كمال و رسیدن به سعادت ابدی و حیات جاودانه به مؤمنان داده است، اما از سوی دیگر بخاطر زندگی انسان در دنیای ماده و مادیات و وجود دشمنان سرسختی چون شیاطین، نفس اماره، جهالت، شهوات،; گاه پرده بر روی اندیشه انسان افكنده شده و در پی تبعیت از آنها و ارتكاب گناه و معاصی زمینه سقوط و بدبختی او فراهم می شود.

اینجاست كه خداوند حكیم برای نجات انسان از ورطه تباهی، «باب توبه و استغفار» را به روی بندگان خویش گشوده و آنها را به پشیمانی و طلب بخشش دعوت می كند تا راه برای بازگشت انسان فریب خورده باز باشد و با امیدواری به لطف و رحمت بیكران الهی باردیگر برای تعالی روح خویش تلاش كند،

و براین اساس در آیات و روایات فراوانی انسان را به توبه و استغفار فرامی خواند:
«یا ایهاالذین امنوا توبوا الی الله توبه نصوحا عسی ربكم أن یكفر عنكم سیئاتكم» (1)ای كسانی كه ایمان آورده اید! به سوی خدا توبه كنید! توبه ای خالص، امید است پروردگارتان گناهان شما را بپوشاند;

مفهوم توبه
«توبه»: ترك گناه به زیباترین وجه و رساترین عذرخواهی می باشد؛ و در اصطلاح شرع یعنی ترك گناه به سبب قبیح بودن آن و پشیمانی نسبت به آنچه از دستش رفته و جبران اعمالی كه ازدست داده است.(2)

آیه شریفه ای كه پیش تر به آن اشاره شد مؤمنان را به توبه نصوح دعوت نموده است: اما در اینكه توبه نصوح چیست؟ تفسیرهای زیادی شده است كه ما به ذكر یك روایت از پیامبر اكرم(ص) در این زمینه اكتفا می كنیم:
هنگامی كه معاذبن جبل درباره «توبه نصوح» از پیامبر سؤال كرد، در پاسخ فرمود: «ان یتوب التائب ثم لا یرجع فی الذنب كما لایعود اللبن فی الضرع: آن است كه شخص توبه كننده به هیچوجه بازگشت به گناه نكند آنچنانكه شیر به پستان هرگز باز نمی گردد.

آنچه در مجموع می توان با توجه به معنای لغوی و تفاسیر استفاده كرد این است كه مراد از توبه نصوح؛ توبه ای كامل و واقعی است و چنان است كه راهی برای بازگشت به گناه در انسان باقی نمی گذارد.(3)

عمومیت دعوت الهی
وجوب توبه نسبت به همه اشخاص در تمام حالات عمومیت دارد، به طوری كه این موضوع در آیات و روایات به وضوح قابل استفاده است.

قرآن كریم در یك خطاب عمومی می فرماید:
«; و توبوا الی الله جمیعا ایها المؤمنون لعلكم تفلحون»؛
(4)ای مؤمنان؛ همه به سوی درگاه الهی توبه كنید باشد كه رستگار شوید.

از آن جا كه انسان همواره در معرض گناهان و وسوسه های شیطانی قرار دارد و گاه در اثر غفلت ممكن است دچار لغزش و خطا شود؛ توجه به خدا و توبه به درگاه الهی نقش مهمی در جبران آلودگی ها دارد. البته باید توجه داشت گناهان انبیاء و اوصیاء مثل گناهان ما نیست، گناهان ما ترك واجب و انجام محرمات است، ولی گناه آنها غفلت های آنی ازیاد خدا و اشتغال به مباحات است و لذا در حدیث آمده است:

«ان حسنات الابرار سیئات المقربین»؛ همانا نیكی های نیكوكاران، گناهان مقربین است و از اینجا روشن می شود كه اعتراف انبیاء و ائمه(ع) به گناه، گریه و زاری ایشان به خاطر انجام محرمات الهی نیست بلكه استغفار و توبه آنها از غفلت ها و اشتغال به مباحات می باشد و لذا جریمه آنها با جریمه ما فرق دارد؛ جریمه ما آتش جهنم و محرومیت از نعم الهی است و جریمه آنها محرومیت از اجر و پاداش زیاد می باشد. (5)

فوریت توبه
بدون شك توبه امری است كه باید فوری انجام شود تا گناهی از انسان صادر شد، قبل از آنكه آثار آن در قلبش ماندگار و محو آن غیرممكن گردد، پشیمانی و توبه ضرورت دارد. قرآن كریم در این زمینه می فرماید:
«انما التوبه علی الله للذین یعملون السوء بجهاله ثم یتوبون من قریب»;(6)
خداوند توبه كسانی را می پذیرد كه از روی نادانی عمل زشتی مرتكب شده و فوری توبه كنند;

و در روایات نیز این مسئله بیان شده است:
پیامبر گرامی اسلام(ص) می فرماید: بنده به حسنات و كارهای نیك توجه دارد آن را انجام می دهد، پس اگر انجام نداد، خداوند به خاطر حسن نیت او برایش حسنه می نویسد و اگر عمل نیك را انجام دهد، خداوند برای او ده حسنه می نویسد، و بنده توجه به گناه دارد كه آن را انجام دهد، پس اگر گناه نكرد برای او چیزی نوشته نمی شود و اگر عمل گناه را انجام داد

7 ساعت به او مهلت داده می شود و صاحب حسنات به صاحب سیئات می گوید: عجله نكن؛ امید است حسنه و كار نیكی بیاورد تا با آن گناه محو شود زیرا خداوند فرموده است: «همانا حسنات سیئات را پاك می كند» یا استغفار و طلب آمرزش كند.

پس اگر استغفار كند، چیزی بر او نوشته نمی شود، و اگر 7 ساعت بر او بگذرد و عمل نیكی بدنبال آن نیاورد یا استغفار نكند، صاحب حسنات به صاحب سیئات می گوید:
«بنویس برای این بدبخت محروم از رحمت خدا» (7)
در این جا سؤالی مطرح می شود كه امر به فوریت توبه برای چیست؟

با توجه به اینكه خداوند «غافر الذنب و قابل التوب» است و همیشه توبه بندگان را می پذیرد: «و هو الذی یقبل التوبه عن عباده»(8) پس چرا به فوریت توبه امر شده است؟

پاسخ: هرچند در روایات آمده است كه هركس قبل از رسیدن مرگ و پیش از دیدن مرگ توبه كند توبه اش مقبول می باشد، ولی طبق بیان صریح قرآن كریم توبه هنگام مرگ قابل قبول نمی باشد. «ولیست التوبه للذین یعملون السیئات حتی اذا حضر احدهم الموت قال انی تبت الان»؛(9) توبه برای كسانی نیست كه تمام عمر بدی می كنند تا زمانی مرگ یكی از آنها فرارسد در آنحال می گوید:

الآن توبه كردم.
مرحوم علامه می فرماید: علت عدم قبول این گونه توبه آن است كه یأس از زندگی و ترس قیامت او را به توبه و ندامت مجبور كرده و وقتی كه نه حیات دنیوی هست و نه عمل خیری، توبه و رجوع واقعیت نخواهد داشت یعنی در آن موقع توبه و برگشت حقیقی نیست.

و از سوی دیگر زمان مرگ برای هیچ انسانی مشخص نیست، چه بسا ناگهان مرگ انسان فرارسد و توبه نكرده باشد؛ لذا انسان همواره باید به فكر توبه و استغفار و بازگشت از گناهان خویش باشد، مبادا كه مرگ به او فرصت محو گناه را ندهد.

علاوه برآن، تأخیر توبه و انباشته شدن گناهان، مانند چركی است كه در طول زمان انباشته شده، به آسانی قابل زوال نمی باشد. بنابراین به تأخیر انداختن توبه علاوه بر آن كه روح انسان را آلوده می كند، و زمینه برای تكرار گناه و ارتكاب گناهان دیگری فراهم می سازد؛ ممكن است هیچ گاه توفیق توبه به دست نیاید.

رابطه توبه و استغفار
در آیات فراوانی از قرآن كریم امر به «استغفار» و «توبه» شده است؛ توبه حقیقتی است قلبی كه همان پشیمانی از گناه و عزم ترك آن می باشد و ظهور این توبه به طلب غفران و آمرزش می باشد.

حضرت علی(ع) می فرماید: توبه پشیمانی قلب و استغفار با زبان است.
به بیان دیگر؛ استغفار و طلب بخشش از درگاه الهی یكی از مراحل توبه واقعی است كه انسان همراه با حالت پشیمانی از گناهان از خداوند درخواست عفو و بخشش می كند.

در سوره هود، «استغفار» و «توبه» همراه یكدیگر آمده است: «وأن استغفروا ربكم ثم توبوا الیه;» (هود/3)؛ از گناهان خویش استغفار كنید و به سوی او باز گردید. توجه به این مطلب هم لازم است كه برای تحقق توبه و بازگشت بسوی پروردگار طلب بخشش گناهان و استغفار ضروری است و در حقیقت با بررسی دقیق آیه به همین معنا می رسیم

كه یكی از مراحل توبه واقعی، درخواست عفو و بخشش گناهان از درگاه حضرت دوست می باشد و خلاصه اینكه استغفار ترجمان روح توبه است.

با سلام،محصول دانلودی مقاله تحلیل روانی توبه آماده ارائه به شما پژوهنده عزیز میباشد.با کلیک روی دکمه ادامه مطلب به صفحه توضیحات کامل مقاله تحلیل روانی توبه هدایت میشوید
مقاله تحلیل روانی توبه